D-CH-04 | Çok Sektörlü Holdinglerde Merkez, Dikey ve Ortak Hizmetler Protokolü
İNOVAPARK / INOMATRIX MASTER KÜTÜPHANE
Sürüm: v3.1 · Durum: Kamuya açık metodoloji şablonu
Drive kaynak: https://docs.google.com/document/d/1N7tTli9HaWiwNRmTCHY7a4G0Z2TDSmW5qVGMwLLJlqY/edit?usp=drivesdk

Karar özeti ve kullanım sınırı
Bu protokol, merkezi yönetimin hangi konularda ilke ve sınır koyacağını, dikey iştiraklerin hangi kararları kendi pazarında alacağını ve ortak hizmetlerin nasıl hesap vereceğini tanımlar. İnovapark'ın üç katmanlı modelinde merkez Business yönünü ve grup politikalarını sahiplenir; üretim ve hizmet ifası, tanımlı yetkilerle dikeylerde kalır.
Bu metin yayımlanabilir bir metodoloji şablonudur. Bir holdingde yürürlük kazanması için iştiraklerin tüzel kişilikleri, mevcut sözleşmeleri, yönetim organlarının yetkileri ve uygulanacak hukuk doğrulanmalı; yetkili organların tarihli kararları alınmalıdır.
Başlangıç girdileri ve teşhis
Girdi | Doğrulama | Çıktı
Grup ve iştirak haritası | Tüzel kişilik, ülke, faaliyet, yönetim organı ve sahiplik oranı | Kapsama alınan birim listesi
Karar ve imza kayıtları | Ana sözleşme, delegasyon, kurul kararı ve fiilî uygulama karşılaştırması | Çakışma ve boşluk kaydı
Hizmet ve maliyet akışları | Hukuk, finans, İK, BT ve veri hizmetleri için sağlayıcı, yararlanıcı, bedel | Ortak hizmet envanteri
Veri ve risk envanteri | Kaynak sistem, veri sahibi, erişim, saklama ve sektörel kısıt | Veri sınırı ve kontrol listesi
Başlangıç kapısı: Sponsor, belge sahibi, her iştirakin temsilcisi ve bağımsız kontrol rolü yazılı atanır. Eksik kanıtlar varsayım değil, açık bulgu olarak kaydedilir.
Üç katmanlı holding işletim modeli
Katman | Merkezde sahiplik | Dikeyde sahiplik | Ayrım testi
Business | Grup değer önerisi, sermaye tahsisi ilkesi, vizyon sektörü | Dikey pazar tezi ve değer üretim yolu | Merkez sahadaki tekil işlemi mi yönetiyor?
Kurallar ve politikalar | Asgari kontrol, veri, marka, risk ve bütçe çerçevesi | Sektöre özgü alt prosedür ve yerel uyum | İstisna, onay ve denetim izi mevcut mu?
Ürün / operasyon | Ortak altyapı ve hizmet seviyesi | Ürün, müşteri, klinik veya saha ifası | İşin sahibi ve kontrol edeni ayrılmış mı?
Kural: Ortak standart, en sıkı sektörel gerekliliği otomatik olarak bütün dikeylere taşımak anlamına gelmez. Her dikey için yerel hukuk, lisans, veri ve güvenlik gerekleri ayrı eklerde gösterilir.
Altı mimari sütun ve teslimatlar
1 · Strateji ve karar hakları
Yönetim kurulu grup hedefini, yatırım iştahını ve ayrılmış karar konularını belirler. Dikey lideri bunları kendi pazarına uygun yıllık plana çevirir. Merkez onayı yalnızca kayıtlı eşik veya saklı yetki aşıldığında devreye girer.
Teslimat: grup–dikey karar kataloğu ve limit matrisi.
Kontrol: her işlem türünde yalnız bir A; görevler ayrılığı ve yedek yetkili.
2 · Sermaye, hazine ve ZBB
CFO, grup düzeyi sermaye tahsis ölçütlerini ve likidite görünümünü konsolide eder. İştiraklerin kendi nakit ve borç yükümlülükleri, tüzel kişilik bazında izlenir. Grup içi fonlama veya mahsup ancak ayrı sözleşme, fiyatlandırma, yetki ve vergi incelemesinden sonra uygulanır.
Teslimat: iştirak bazlı nakit görünümü, ZBB karar paketi ve tahsis tutanağı.
Kontrol: gerçekleşen–bütçe sapması, nakit kısıtları, ilişkili taraf kaydı.
3 · İnsan, liyakat ve halefiyet
Grup, kritik roller için ortak yetkinlik, ücret bandı ve halefiyet ilkesi koyar. İştirak yöneticisi yerel iş gücü ve performans kararlarının sahibidir. Aile ilişkisi veya çapraz görevlendirme çıkar çatışması kaydını tetikler.
Teslimat: kritik rol envanteri ve yedekleme planı.
Kontrol: atama kararının gerekçesi, bağımsız görüş ve itiraz kanalı.
4 · Risk, iç kontrol ve denetim
Merkez risk iştahını, asgari kontrol setini ve denetim raporlama yolunu belirler. Dikey kontrol sahibi işlemleri test eder; iç denetim uygulayıcıdan bağımsız biçimde örneklem seçer ve CAPA kapanışını doğrular.
Teslimat: grup risk haritası, dikey kontrol eki ve CAPA kaydı.
Kontrol: denetim bulgusu doğrudan uygun kurul komitesine iletilebilir.
5 · Sektörel alt prosedür
Finans, lojistik, sağlık, konaklama ve teknoloji alanlarının operasyon ve veri sınırları farklıdır. Her dikey, grup politikasına bağlı numaralı alt prosedür çıkarır. Çelişki varsa ilgili mevzuat ve yetkili uzman görüşü belgelenmeden genel standarda istisna verilmez.
Teslimat: sektörel ek, lisans ve uyum sahibi matrisi.
Kontrol: yürürlük tarihi, değişiklik nedeni ve etkilenen iştirakler.
6 · SSOT, ortak hizmet ve iletişim
SSOT, her verinin tek fiziksel depoda toplanması demek değildir. Kaynak sistem, veri sahibi, tanım, güncelleme ritmi ve erişim kuralı tek katalogda tutulur. AI ajanları öneri ve sapma üretir; yetkili insan kararı gereken noktalar iş akışında açıkça gösterilir.
Teslimat: hizmet kataloğu, veri sözlüğü, SLA ve olay eskalasyon yolu.
Kontrol: erişim kaydı, veri kalitesi ve aylık hizmet mutabakatı.
Karar hakları ve örnek RACI
Karar nesnesi | A · tek hesap veren | R · hazırlayan/ifa eden | Kontrol ve kayıt
Grup stratejisi ve yatırım iştahı | Holding yönetim kurulu | Strateji komitesi | Karar tutanağı, iştirak görüşleri
Dikey günlük operasyon | İştirak genel müdürü | İlgili operasyon sahibi | SOP, limit ve işlem kaydı
Grup bütçesi ve tahsis | Holding yönetim kurulu veya devredilmiş komite | Grup CFO | İştirak bütçesi, ZBB ve çıkar çatışması kaydı
Ortak hizmet SLA ve bedeli | Yetkilendirilmiş iştirak organı | Ortak hizmet sahibi | Sözleşme, maliyet dayanağı, hizmet kabulü
Klinik karar ve hasta verisi | Yetkili klinik/idari organ | Yetkili sağlık çalışanı ve veri sorumlusu | İnsan onayı, erişim ve mahremiyet kaydı
Kontrol istisnası | Politikada tanımlı istisna mercii | Risk/kontrol sahibi | Gerekçe, süre, telafi kontrolü, kapanış
Tablo örnektir; şirketin imza sirküleri ve mevzuat karşısında doğrulanır. Kurul ve icra aynı karar için ortak A olarak yazılmaz. Dikey şirketin ayrı tüzel kişiliği ve yönetim organının görevleri korunur.
Ortak hizmet sözleşmesi ve hizmet döngüsü
Talep: iştirak, ihtiyacı, beklenen çıktıyı, veri sınıfını ve bütçe kodunu kaydeder.
Tasarım: hizmet sahibi kapsam, istisna, süre, kapasite ve ölçüm yöntemini önerir.
Kabul: hizmet alan iştirak yetkili organı kapsam ve bedeli onaylar; finans ilişkili taraf ve vergi etkisini inceler.
İfa: bilet ve teslim kayıtları SSOT kataloğuna bağlanır; erişim en az yetkiyle verilir.
Mutabakat: aylık hacim, kalite, bedel ve anlaşmazlıklar karşılıklı onaylanır.
Kalibrasyon: SLA ihlali ve tekrar eden sorun için CAPA açılır, çeyreklik katalog güncellenir.
Sözleşme alanı | Doldurulacak karar
Hizmet / müşteri | Sağlayıcı ve yararlanıcı tüzel kişilik; hizmet tanımı
SLA | İlk yanıt, çözüm, çalışma saatleri, kesinti bildirimi
Bedel | Maliyet havuzu, dağıtım anahtarı, faturalama, doğrulama
Veri | Veri sahibi, işleme amacı, erişim, saklama, silme
Çıkış | Sözleşme sonu veri devri, açık işler ve süreklilik
Dört aşamalı uygulama ve karar kapıları
Aşama | Çalışma | Çıktı ve karar kapısı
Strategy · 1–4. hafta | İştirak, yetki, para, veri ve hizmet akışlarını haritala; çatışmaları puanla. | Kanıt envanteri ve öncelik listesi. Kapı: sponsor ve iştirak temsilcileri kapsamı kabul eder.
Design · 5–10. hafta | Karar kataloğu, RACI, hizmet sözleşmesi, maliyet ve veri eklerini tasarla. | Kontrollü taslaklar. Kapı: hukuk, finans, bilgi güvenliği ve sektör sahipleri inceler.
Build · 11–20. hafta | Bir iştirak ve iki ortak hizmette pilot; sistem yetkileri, raporlar ve eskalasyon akışını kur. | Pilot işlemleri ve eğitim kaydı. Kapı: örnek işlemler yetki ve SLA testini geçer.
Calibration · 21–24. hafta | Sapma ve hizmet deneyimini ölç; CAPA aç, yaygınlaştırma kararını ver. | Revizyon ve devir paketi. Kapı: yetkili kurul açık riskleri kabul veya kapatma kararı verir.
Süreler örnek 24 haftalık uygulama çerçevesidir. Çoklu ülke ve lisanslı faaliyetler için ayrı geçiş takvimi gerekir.
Risk, istisna ve eskalasyon
Tetikleyici | İlk müdahale | Eskalasyon
Merkezin saha kararını tekrar onaylaması | Karar kataloğunda gereksiz onay halkasını işaretle | İştirak GM → grup strateji sahibi → kurul
Hizmet bedeli veya kalite uyuşmazlığı | Sözleşme ve teslim kanıtını karşılaştır | Hizmet sahibi + iştirak finans → yetkili komite
Veri sınıfı veya erişim ihlali | Erişimi güvenli duruma al; olay kaydını başlat | Bilgi güvenliği ve veri sorumlusu → ilgili yetkili organ
Bütçe/sermaye sınırının aşılması | İşlemi durdur; etki ve alternatifleri kaydet | CFO → yetki matrisindeki onay mercii
Her istisna için gerekçe, kapsam, süre, telafi kontrolü, onaylayan ve son tarih zorunludur. Süresi dolan istisna otomatik olarak yeniden değerlendirme kuyruğuna döner.
Ölçüm, kabul ve devir kayıtları
Gösterge | Formül / kayıt | Ritim
Yetki istisnası | Yetki dışı veya geriye dönük onaylı işlem / incelenen işlem; payda ve örneklem saklanır | Aylık
SLA uyumu | Süresinde tamamlanan hizmet bileti / geçerli bilet; dışlanan haller açıklanır | Aylık
Bütçe sapması | (Gerçekleşen – onaylı bütçe) / onaylı bütçe; iştirak bazında | Aylık
CAPA kapanışı | Doğrulanarak kapanan aksiyon / vadesi gelen aksiyon | Çeyreklik
Kabul formu: [pilot iştirak] · [karar kataloğu sürümü] · [SLA sözleşmeleri] · [açık riskler] · [kontrol eden] · [yetkili onay] · [tarih]. Hedefler başlangıç ölçümünden sonra belirlenir; örnek eşik gerçekleşmiş sonuç diye sunulmaz.
Devir: onaylı politika, karar matrisi, sektörel ekler, hizmet kataloğu, veri sözlüğü, işlem ve eğitim kayıtları ile ilk çeyreklik gözden geçirme tarihi tek pakette saklanır.
Kaynak ve sürüm kaydı
Drive kaynak: D-CH-04 v3.0 (Ekim 2026). Bu site sürümü v3.1; kaynak metindeki altı sütunu karar hakları, hizmet sözleşmesi, ölçüm ve kabul kayıtlarıyla genişletir; doğrulanmamış yürürlük ve performans iddialarını kaldırır.
Yönetişim dayanağı: G20/OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri, Kurulun Sorumlulukları (2023) ↗. Yerel şirket, vergi, sektör ve veri koruma kuralları ayrıca incelenir.