D-CH-05-03 | Beş Aşamalı Analoji, Çeviri, Pilot ve Yayılım Mekanizması
İNOVAPARK / INOMATRIX MASTER KÜTÜPHANE · v2.0 · EKİM 2026
Durum: Açık metodoloji şablonu; kurum özelinde onay bekler.

Problem soyutlama, uzak analoji arama, bağlama çeviri, sandbox pilotu ve SOP yayılımını beş kontrollü kapıyla işletir.

1. 1 · Problemi soyutla
 Kaynak ve hedef sorunu sektör adı yerine işlev cümlesiyle yaz: kısıt, değişken, amaç, geri besleme ve hata maliyeti. “Rota optimizasyonu”nun özü, kapasite ve zaman penceresi altında görev sıralamasıdır. Bu tanım, klinik randevu veya mutfak hazırlığıyla karşılaştırmayı mümkün kılar; ancak benzer işlev aynı risk rejimi demek değildir. 
2. 2 · Analoji ara ve seç
 En az üç kaynak alan taranır: holding içi başka dikey, sektör dışı bilinen uygulama ve ters örnek/başarısız deneme. Her adayın yüzeysel benzerliği yerine nedensel mekanizması, kanıt olgunluğu, veri erişimi ve hata maliyeti puanlanır. En yüksek yenilik puanı otomatik seçim yaratmaz; hedef sorunun çözümüne en uygun mekanizma seçilir.  Akademik çalışmalarda uzak analojilerin ve soyut problem temsilinin yaratıcı çözüm üretimine etkisi incelenmiştir. Bu bulgu, kurum içi pilotun yerini almaz; arama biçimini gerekçelendirir. 
3. 3 · Çeviri ve üç katman testi
  Business:  hedef dikeyin değer önerisiyle uyum.  Kurallar:  veri, yetki, güvenlik, etik ve SOP sınırları.  Operasyon/ürün:  sahadaki girdi, arayüz, iş yükü ve istisna yönetimi. Kaynak yöntemin her parçası için “aynen korunur / yeniden tasarlanır / yasak” kararı yazılır. Yönetim politikası ile sahadaki üretim kararı aynı role yığılmaz. 
4. 4 · Sandbox pilotunu çalıştır
 Tek saha, sınırlı kullanıcı, test süresi, kontrol grubu veya önce/sonra tabanı ve durdurma eşiği önceden tanımlanır. Üretim verisine erişim asgari yetkiyle verilir; mümkünse sentetik veya anonim veriyle başlanır. Klinik, ödeme ve güvenlik açısından geri döndürülemez kararlar yetkili insan onayı olmadan otomatikleştirilmez. Pilot sırasında olumlu ve olumsuz etkiler birlikte kaydedilir. 
5. 5 · Yay veya durdur
 Hedef KPI, yan etki, kullanıcı kabulü, maliyet ve kontrol bulguları bağımsız kurulda görülür. Kabul edilen çözümün hedef dikey SOP’si ve eğitim materyali sürümlenir; kaynak SOP kopyalanmaz. Diğer dikeylere yayılım yeni bir bağlam testi gerektirir. Karar kaydı D-CH-05-07 kapısına, operasyonel öğrenme D-IS-10 kütüphanesine bağlanır. 

Kabul kapısı: Her adımın kaynak kanıtı, uyarlama farkı ve bir sonraki kapı onayı tamamlandı mı?
Teslim: Analoji eşleme kartı, pilot protokolü ve yayılım kararı