D-IM-07 | Medikal Yetki, İmza ve RACI Matrisi
INOMATRIX / InMed · EKİM 2026 · v1.0
Herkese açık metodoloji şablonu; kuruma özgü onay veya gerçekleşmiş sonuç değildir.

KARAR NESNESI VE GÖREV AYRILIĞI
Bu matris bir unvan listesi değildir. Her satır tek bir karar nesnesini, karar anını, uygulayıcıyı ve ayrı kontrolü tanımlar. Bir satırda yalnız bir A bulunur; işlemi öneren veya yürüten kişi kendi istisnasını nihai olarak onaylayamaz. Ajan tanı koymaz, doz önerisini onaylı klinik karar yerine geçirmez ve eksik güvenlik kontrolünü sessizce atlamaz. Kritik uyarı başhekime/ilgili klinisyene iletilir; hasta verisi erişimi amaç ve role bağlıdır.

DIKEY KARAR MATRISI
İşlem / karar A · hesap veren R · yürütür Onay öncesi kontrol ve kanıt Klinik protokol değişikliği Yetkili klinik kurul/başhekim Klinik kalite Kaynak, hasta güvenliği değerlendirmesi, eğitim ve sürüm Tedavi veya ilaç kararı Yetkili klinisyen İlgili sağlık profesyoneli Mesleki yetki ve hasta kaydı; AI yalnız destek Erişim istisnası Veri sorumlusu/yetkili merci BT erişim ekibi Amaç, süre, gerekçe ve sonradan bağımsız inceleme Kritik olay kapanışı Klinik güvenlik komitesi Olay inceleme ekibi Hastaya etki, CAPA ve bağımsız doğrulama Gerçek kişinin imza veya mesleki yetkisi şirket türüne ve yerel düzenlemeye göre ayrıca doğrulanır. “A” sütunu dış temsil/imza yetkisini otomatik vermez. Yetki eşiği kurum bütçesinde tanımlanır; bu açık şablon evrensel tutar ilan etmez.

SISTEMLER ARASI SÖZLEŞME
Bağlantı Taşınan asgari kayıt Başarısızlık yolu HBYS ve randevu ↔ klinik kayıt ve ilaç yönetimi Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem klinik kayıt ve ilaç yönetimi ↔ BPM kontrol listeleri Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem BPM kontrol listeleri ↔ güvenli olay bildirim sistemi Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem Örnek alanlar: clinical_event_id, facility_id, encounter_ref, care_stage, checklist_version, operator_role, completion_state, exception_reason, observed_at, audit_ref. Kaynak sistem ile hedef sistem aynı işlem kimliğini paylaşır. Gecikmiş veya çelişkili kayıt, diğer kaydın üzerine sessizce yazılmaz; fark kuyruğu açılır.

YETKI TESTI, VEKÂLET VE DEĞIŞIKLIK
Her karar türü için yetkili, yetkisiz ve çıkar çatışması bulunan kullanıcıyla test yürüt. İkinci imza/klinik/kalite kapısının sistemde gerçekten durdurduğunu doğrula. Vekâletin başlangıç-bitiş tarihini, kapsamını ve veren organı kaydet; süresi dolunca erişimi kaldır. Yeni işlem veya entegrasyon geldiğinde RACI, SOP ve sistem rolünü birlikte sürümle. Acil istisna, geriye dönük sınırsız onay anlamına gelmez. Olay, etki, geçici yetki, telafi kontrolü ve sonradan bağımsız inceleme aynı kayıtla bağlanır.

KABUL VE DEVIR KAYDI
Bir normal ve bir istisna işlemi uçtan uca izlenir. Karar, kaynak, A/R, onay, sistem sonucu, ikinci kontrol ve müşteri/saha etkisi aynı işlem kimliğinde görülebilirse kabul edilir. Açık yetki çatışmasıyla canlıya geçilmez. Hasta verisi, mesleki yetki, klinik kalite ve ülkeye özgü sağlık düzenlemesi ilgili kurumun hukuk ve klinik uzmanları tarafından incelenir; HIPAA her ülkeye kendiliğinden uygulanmaz.

UYGULAMA DOSYASI VE OLUMSUZ TEST
RACI, sistem ekranındaki rol ayarlarıyla karşılaştırılır. Kişi veya görev değiştiğinde yalnız tablo değil, servis hesabı, vekâlet ve imza dayanağı da güncellenir. İştirak ile holding arasında farklı A atanmışsa karar türü yeniden ayrıştırılır; ortak A yazılarak çatışma gizlenmez. Olumsuz yetki testi Beklenen sonuç Yetkisiz rol karar gönderir Reddedilir; olay kimliği ve gerekçe kaydedilir A ve R aynı kişide birleşir Politikada yasaksa ikinci rol istenir Vekâlet süresi biter Yetki otomatik kalkar; açık işler yeni sahibine devredilir Limit/mesleki sınır aşılır İşlem bekler; belirlenmiş üst merciye eskale edilir Karar satırları günlük değil; yeni ürün, mevzuat, tüzel kişilik veya sistem bağlantısı ortaya çıktığında yeniden test edilir. Hasta verisi, mesleki yetki, klinik kalite ve ülkeye özgü sağlık düzenlemesi ilgili kurumun hukuk ve klinik uzmanları tarafından incelenir; HIPAA her ülkeye kendiliğinden uygulanmaz. Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: karar_nesnesi, A, R, C, I, imza_dayanağı, sistem_rolü, olumsuz_test, onay_tarihi. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.

KABUL KAPISI
Yetki ve olumsuz işlem testi
Kurum uygulama kaydı: şirket [ ] · kanıt [ ] · karar sahibi [ ] · bağımsız kontrol [ ] · tarih [ ]