D-IP-01 | Fintech ve Ödeme Altyapısı Röntgeni
INOMATRIX / InPay · EKİM 2026 · v1.0
Herkese açık metodoloji şablonu; kuruma özgü onay veya gerçekleşmiş sonuç değildir.

KARAR GÖREVI VE SINIR
Bu teşhis, tasarlanacak sistemin gerçekten hangi işi çözmesi gerektiğini belirler. Hazır otomasyon çözümünü başlangıç varsayımı olarak kabul etmez. Görüşme beyanı, sistem olayı ve fiziksel gözlem ayrı kanıtlardır; çelişkiler kapanmadan As-Is resmi tamamlanmış sayılmaz. Tahsilat, ödeme başlatma, sanal POS, banka mutabakatı ve müşteri itirazı; fon saklama veya kredi verme ancak yetkili kurum ve izin modeli doğrulandıktan sonra kapsam alır. Strategy kapısında sponsor; örneklem, dönem, veri erişimi, iş sahibi ve bağımsız kontrolü yazılı olarak onaylar. Müşteri adı, kişisel veri ve ticari sır açık arşiv örneklerine konmaz.

AS-IS KANIT TOPLAMA PLANI
Kaynak Doğrulama testi Kayıt son 12 aylık fatura–tahsilat eşleşmesi Sahip, tarih, dönem, erişim, eksik kayıt ve karşı kaynak kontrolü Kaynak kimliği / güven düzeyi banka ve POS mutabakat farkları Sahip, tarih, dönem, erişim, eksik kayıt ve karşı kaynak kontrolü Kaynak kimliği / güven düzeyi komisyon tarifeleri ve sözleşmeler Sahip, tarih, dönem, erişim, eksik kayıt ve karşı kaynak kontrolü Kaynak kimliği / güven düzeyi itiraz, iade ve şüpheli işlem kayıtları Sahip, tarih, dönem, erişim, eksik kayıt ve karşı kaynak kontrolü Kaynak kimliği / güven düzeyi Örneklem en az bir normal işlem, bir istisna, bir iptal/geri dönüş ve bir dönem kapanışını içerir. Rastgele seçilen işlem ile yönetimin gösterdiği örnek ayrı tutulur. Gerçek işlem kayıtları sağlanamazsa çıktı “hipotez” olarak etiketlenir.

DARBOĞAZ VE KÖK NEDEN KARTLARI
Gözlenecek durum Kök neden sorusu Ayrı tutulacak etki Aynı tahsilatın ERP'ye gecikmeli işlenmesi Bu adım hangi veri, yetki veya kaynak kısıtı yüzünden oluşuyor? Süre / hata / nakit / güvenlik / müşteri banka ekstresi ile POS net tutarının komisyon nedeniyle ayrışması Bu adım hangi veri, yetki veya kaynak kısıtı yüzünden oluşuyor? Süre / hata / nakit / güvenlik / müşteri IBAN veya alıcı değişikliğinin ikinci kanalda doğrulanmaması Bu adım hangi veri, yetki veya kaynak kısıtı yüzünden oluşuyor? Süre / hata / nakit / güvenlik / müşteri müşteri itirazının fatura, ödeme ve iade kayıtlarına bağlanamaması Bu adım hangi veri, yetki veya kaynak kısıtı yüzünden oluşuyor? Süre / hata / nakit / güvenlik / müşteri Her bulguda olay sıklığı, etkilenen işlem paydası, gözlem dönemi ve doğrulayan ikinci kaynak yazılır. Yüksek maliyet iddiası, iş yükü veya kayıp tutarı hesaplanmadan “tasarruf” diye yayınlanmaz.

SAHA YÜRÜYÜŞÜ VE TEMSILI IŞLEM
İşlem tetikleyicisini seç; rol, veri ve sistem sınırını çiz. İlk kayıtla nihai çıktıyı aynı kimlikle izle; bekleme ve yeniden işlemeyi süre damgasıyla ölç. İşi yapan ve kontrol edenle ayrı görüş; işin gerçek yolu ile yazılı prosedürü karşılaştır. İstisnayı bir kez daha bağımsız örneklemde doğrula; güvenlik veya mevzuat riskini hemen uygun yetkiliye aktar. Temsili öğretim örneği: 1.250 TL tahsilat, 25 TL POS komisyonu ve 1.225 TL net banka hareketi örneğinde üç kayıt tek işlem kimliğine bağlanır; 25 TL farkın komisyon sözleşmesiyle doğrulanması gerekir.

ÖLÇÜM VE KABUL
Başlangıç metriği Kesin tanım / payda İlk kayıt DSO Dönem sonu ticari alacak / dönem kredili satış × dönem gün sayısı [Dönem · kaynak · baz değer · güven] Otomatik mutabakat oranı İkinci kontrolü geçen otomatik eşleşme / tüm uygun işlemler [Dönem · kaynak · baz değer · güven] Açık mutabakat farkı SLA süresini aşan doğrulanmamış fark / tüm farklar [Dönem · kaynak · baz değer · güven] Yanlış risk alarmı İncelemede temiz çıkan işaretli işlem / incelenen işaretli işlem [Dönem · kaynak · baz değer · güven] Kabul: kapsam dışı ve eksik veriler açıklanmış, en az iki rolün anlatısı karşılaştırılmış, dört temel darboğazın kanıt kartı hazırlanmış ve ilgili iş sahibi ile bağımsız kontrol alanı imzalanmıştır. Çıktı D-IP-03 mimari seçeneklerine girer.

UYGULAMA DOSYASI VE OLUMSUZ TEST
Saha dosyasında her bulgu ayrı bir işlem kimliğine bağlanır. “Gözlendi”, “beyan edildi” ve “hesaplandı” statüleri karıştırılmaz. Dört bulgudan biri güvenlik veya hizmet sürekliliğiyle ilgiliyse etki yalnız parasal tasarrufla önceliklendirilmez. İlk inceleme sorusu İstenen ek kanıt Durdurma/yeniden bakma kararı Aynı tahsilatın ERP'ye gecikmeli işlenmesi Farklı dönem veya farklı rolün kaydı Kanıt yoksa açık bulgu banka ekstresi ile POS net tutarının komisyon nedeniyle ayrışması Farklı dönem veya farklı rolün kaydı Kanıt yoksa açık bulgu IBAN veya alıcı değişikliğinin ikinci kanalda doğrulanmaması Farklı dönem veya farklı rolün kaydı Kanıt yoksa açık bulgu müşteri itirazının fatura, ödeme ve iade kayıtlarına bağlanamaması Farklı dönem veya farklı rolün kaydı Kanıt yoksa açık bulgu Temsili kayıt: 1.250 TL tahsilat, 25 TL POS komisyonu ve 1.225 TL net banka hareketi örneğinde üç kayıt tek işlem kimliğine bağlanır; 25 TL farkın komisyon sözleşmesiyle doğrulanması gerekir. Bu vaka yalnız formun nasıl doldurulacağını gösterir; örnek sayılar şirkete ait baz değer veya gerçekleşmiş sonuç değildir. Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: bulgu_id, işlem_kimliği, kaynak, dönem, gözlem, karşı_kanıt, etki, sahip, durum. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.

KABUL KAPISI
Doğrulanmış baz ve boşluk envanteri
Kurum uygulama kaydı: şirket [ ] · kanıt [ ] · karar sahibi [ ] · bağımsız kontrol [ ] · tarih [ ]