D-IP-07 | API, Ödeme Ağ Geçidi ve ERP Entegrasyon Matrisi
INOMATRIX / InPay · EKİM 2026 · v1.0
Herkese açık metodoloji şablonu; kuruma özgü onay veya gerçekleşmiş sonuç değildir.

KARAR NESNESI VE GÖREV AYRILIĞI
Bu matris bir unvan listesi değildir. Her satır tek bir karar nesnesini, karar anını, uygulayıcıyı ve ayrı kontrolü tanımlar. Bir satırda yalnız bir A bulunur; işlemi öneren veya yürüten kişi kendi istisnasını nihai olarak onaylayamaz. Ajan ödeme emrini tek başına serbest bırakmaz, müşteri hesabını kapatmaz ve şüpheli işlemi nihai suç tespiti olarak etiketlemez. Düzenlenmiş finansal faaliyetin lisans, sözleşme ve yetki incelemesi ayrı kapıdır.

DIKEY KARAR MATRISI
İşlem / karar A · hesap veren R · yürütür Onay öncesi kontrol ve kanıt Yeni banka/POS bağlantısı InPay ürün sahibi Entegrasyon ekibi Uyum ve güvenlik onayı; sözleşme ve test ortamı Eşleşmeyen tahsilatın kapatılması Mutabakat yöneticisi Finans operasyon İkinci kişi kontrolü; kaynak ekstre ve ERP fişi Riskli işlemin bekletilmesi Yetkili risk görevlisi Risk operasyon İtiraz yolu, süre ve müşteri etkisi kaydı Ödeme veya iade emri İmza/yetki matrisindeki merci Yetkili finans personeli Çift kontrol ve banka sonucu; ajan yalnız taslak hazırlar Gerçek kişinin imza veya mesleki yetkisi şirket türüne ve yerel düzenlemeye göre ayrıca doğrulanır. “A” sütunu dış temsil/imza yetkisini otomatik vermez. Yetki eşiği kurum bütçesinde tanımlanır; bu açık şablon evrensel tutar ilan etmez.

SISTEMLER ARASI SÖZLEŞME
Bağlantı Taşınan asgari kayıt Başarısızlık yolu ERP fatura ve cari hesap ↔ banka/POS işlem bildirimleri Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem banka/POS işlem bildirimleri ↔ ödeme geçidi Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem ödeme geçidi ↔ itiraz ve olay kuyruğu Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem Örnek alanlar: payment_event_id, tenant_id, source, amount, currency, value_date, invoice_ref, counterparty_ref, risk_flag, consent_basis, source_hash, received_at. Kaynak sistem ile hedef sistem aynı işlem kimliğini paylaşır. Gecikmiş veya çelişkili kayıt, diğer kaydın üzerine sessizce yazılmaz; fark kuyruğu açılır.

YETKI TESTI, VEKÂLET VE DEĞIŞIKLIK
Her karar türü için yetkili, yetkisiz ve çıkar çatışması bulunan kullanıcıyla test yürüt. İkinci imza/klinik/kalite kapısının sistemde gerçekten durdurduğunu doğrula. Vekâletin başlangıç-bitiş tarihini, kapsamını ve veren organı kaydet; süresi dolunca erişimi kaldır. Yeni işlem veya entegrasyon geldiğinde RACI, SOP ve sistem rolünü birlikte sürümle. Acil istisna, geriye dönük sınırsız onay anlamına gelmez. Olay, etki, geçici yetki, telafi kontrolü ve sonradan bağımsız inceleme aynı kayıtla bağlanır.

KABUL VE DEVIR KAYDI
Bir normal ve bir istisna işlemi uçtan uca izlenir. Karar, kaynak, A/R, onay, sistem sonucu, ikinci kontrol ve müşteri/saha etkisi aynı işlem kimliğinde görülebilirse kabul edilir. Açık yetki çatışmasıyla canlıya geçilmez. Ödeme hizmeti, elektronik para, açık bankacılık ve kişisel veri işlemenin hangi tüzel kişilik ve ülkede yürütüleceği lisanslı uzmanlarca doğrulanır.

UYGULAMA DOSYASI VE OLUMSUZ TEST
RACI, sistem ekranındaki rol ayarlarıyla karşılaştırılır. Kişi veya görev değiştiğinde yalnız tablo değil, servis hesabı, vekâlet ve imza dayanağı da güncellenir. İştirak ile holding arasında farklı A atanmışsa karar türü yeniden ayrıştırılır; ortak A yazılarak çatışma gizlenmez. Olumsuz yetki testi Beklenen sonuç Yetkisiz rol karar gönderir Reddedilir; olay kimliği ve gerekçe kaydedilir A ve R aynı kişide birleşir Politikada yasaksa ikinci rol istenir Vekâlet süresi biter Yetki otomatik kalkar; açık işler yeni sahibine devredilir Limit/mesleki sınır aşılır İşlem bekler; belirlenmiş üst merciye eskale edilir Karar satırları günlük değil; yeni ürün, mevzuat, tüzel kişilik veya sistem bağlantısı ortaya çıktığında yeniden test edilir. Ödeme hizmeti, elektronik para, açık bankacılık ve kişisel veri işlemenin hangi tüzel kişilik ve ülkede yürütüleceği lisanslı uzmanlarca doğrulanır. Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: karar_nesnesi, A, R, C, I, imza_dayanağı, sistem_rolü, olumsuz_test, onay_tarihi. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.

KABUL KAPISI
Yetki ve olumsuz işlem testi
Kurum uygulama kaydı: şirket [ ] · kanıt [ ] · karar sahibi [ ] · bağımsız kontrol [ ] · tarih [ ]