D-IS-13: İÇ KONTROL MATRİSİ VE SUİSTİMAL ÖNLEME PLANI
ARŞİV VARYANTI / ÖNCEKİ ÜÇLEME SERİSİ
Bu tam metin, aynı kodun önceki İnovapark üçlemesi serisindeki çalışmasını korur. Güncel seride kod farklı başlıkla kullanılmaktadır. Riskler, kontrol mekanizmaları ve sorumlu birimler şirkete göre uyarlanacak örneklerdir. Metindeki garanti ve riskleri ortadan kaldırma ifadeleri doğrulanmış güvence sonucu değildir. Bildirim kanalı, bu şablonda tarif edilir; arşiv sitesinde işletilmez.

Proje: InStructure Kurumsal İnşa ve Yönetişim Programı
Şirket: [Şirket Adı / Holding]
Tarih: Ekim 2026
Versiyon: v1.0
Hazırlayan: İnovapark Danışmanlık Ekibi

1. GİRİŞ VE İÇ KONTROL FELSEFESİ

Şirketler büyüdükçe operasyonel alanlar genişler; ancak gözetim mekanizmaları aynı hızda büyümediğinde hata, ihmal ve kasıtlı suistimal (fraud) riskleri artar. InStructure programı kapsamında kurulan bu İç Kontrol Matrisi; şirketin varlıklarını korumak, finansal tabloların doğruluğunu garanti etmek ve operasyonel süreçlerde ‘Görevler Ayrılığı’ ilkesini tesis etmek amacıyla tasarlanmıştır.

2. GÖREVLER AYRILIĞI (SEGREGATİON OF DUTİES) İLKESİ

İç kontrolün temel taşı, hata veya suistimal olasılığını ortadan kaldırmak için şu kritik fonksiyonların asla aynı kişide birleşmemesidir:

1. Onaylama Yetkisi: Bir harcamayı veya işlemi onaylayan kişi.
2. İcra Etme Yetkisi: İşlemi fiilen gerçekleştiren (siparişi veren, malı alan) kişi.
3. Kayıt Tutma (Muhasebe): İşlemi defterlere işleyen, fatura eşleştiren kişi.
4. Varlık Koruma / Mutabakat: Kasa, banka veya stok sayımını ve mutabakatını yapan kişi.

Kural: Bu dört adımın en az ikisi farklı kişiler ve farklı departmanlar tarafından yürütülür.

Gözden geçirme: Girişteki ‘asla aynı kişide birleşmeme’ ilkesi ile ‘en az iki adımın ayrılması’ kuralı aynı kapsamı tanımlamaz. Bir arada yürütülemeyecek görev çiftleri ve gerekli ayrım düzeyi, süreç bazında netleştirilmelidir.

3. İÇ KONTROL VE RİSK MATRİSİ

İşlem / Süreç Alanı: Satın Alma ve Tedarik
Potansiyel Risk / Suistimal (Fraud) Senaryosu: Hayali tedarikçi tanımlama, yüksek fiyatla fatura kesilmesi
İç Kontrol / Önleme Mekanizması: Tedarikçi açılışında vergi levhası, ticaret sicil ve yönetim kurulu onay şartı
Sorumlu Birim: Satın Alma & İç Kontrol

İşlem / Süreç Alanı: Nakit ve Banka Ödemeleri
Potansiyel Risk / Suistimal (Fraud) Senaryosu: Yetkisiz kişilerin ödeme yapması veya havale çıkarması
İç Kontrol / Önleme Mekanizması: Çift imza / dijital onay zorunluluğu, IBAN değişikliklerinde teyit prosedürü
Sorumlu Birim: Finans & Muhasebe

İşlem / Süreç Alanı: Stok ve Depo Yönetimi
Potansiyel Risk / Suistimal (Fraud) Senaryosu: Depo çıkışlarında fire/kaçak veya kayıp yaşanması
İç Kontrol / Önleme Mekanizması: Barkodlu/karekodlu ERP entegrasyonu, aylık kör sayım (bağımsız sayım ekibi)
Sorumlu Birim: Depo & İç Denetim

İşlem / Süreç Alanı: Müşteri İskontoları ve Tahsilat
Potansiyel Risk / Suistimal (Fraud) Senaryosu: Yetki dışı iskonto tanımlama veya tahsilatın geciktirilmesi
İç Kontrol / Önleme Mekanizması: ERP sisteminde limitli iskonto kilitleri, otomatik yaşlandırma raporları
Sorumlu Birim: Satış & Finans


4. SUİSTİMALİ (FRAUD) ÖNLEME VE BİLDİRİM MEKANİZMASI

- İhbar Hattı / Güvenli Bildirim Kanalı: Çalışanların ve paydaşların etik dışı davranışları, suistimal girişimlerini anonim (gizli) olarak bildirebileceği bağımsız e-posta/portal kanalı.
- Sıfır Tolerans Politikası: Suistimal ve etik ihlallere karşı yönetimin tavizsiz duruşu ve yasal yollara başvurma taahhüdü.
- Sürpriz Denetimler: İç Denetim birimi (InQuire) tarafından önceden haber verilmeksizin yapılan nakit, kasa ve depo sayımları.

Bu kontrol matrisinin onaylanmasıyla birlikte, InStructure programının risk haritası olan D-IS-14: Kurumsal Risk (ERM) ve Erken Uyarı Matrisi çalışmalarına geçilecektir.