D-IT-10 | Yazılım Geliştirme, DevOps ve Güvenlik SOP El Kitabı
INOMATRIX / InTech · EKİM 2026 · v1.0
Herkese açık metodoloji şablonu; kuruma özgü onay veya gerçekleşmiş sonuç değildir.

SOP YÖNETIM KURALI
Bu el kitabı, dört kritik akışı örnek prosedür olarak açar. Her kurum kendi sistem ekranlarını, gerçek rol adlarını, süreleri ve yerel kontrol gereklerini ekler. SOP sürümü, eğitim tarihi ve yürürlük kararı olmadan değişiklik sahaya verilmez. Çok kiracılı SaaS, API geçidi, veri/ajan platformu, ürün geliştirme, sürüm ve olay yönetimi; patent, telif ve veri hakkı ayrı hukuki incelemeye tabidir. Öneri üreten ajan, prosedür sahibi veya nihai denetçi sayılmaz. Üretim ve yönetim sorumluluğu insan organlarında kalır.

DÖRT SAHA PROSEDÜRÜ
SOP-IT-01 · Ürün talebi İş problemini ve müşteri kanıtını kaydet; risk ve veri sınıfını belirle; ürün sahibinin önceliğini al; kabul ölçütü ve durdurma koşulunu backlog'a ekle. Tetik ve çıktı ayrı kaydedilir. Girdi kimliği, işi yapan rol, ikinci kontrol, istisna nedeni, zaman damgası ve sürüm tek olay zincirine bağlanır. SOP-IT-02 · Kod ve sürüm Değişikliği küçük PR'a ayır; test ve bağımlılık taramasını çalıştır; ikinci kişi incelemesi al; kademeli dağıt; hata bütçesi aşılırsa geri dön. Tetik ve çıktı ayrı kaydedilir. Girdi kimliği, işi yapan rol, ikinci kontrol, istisna nedeni, zaman damgası ve sürüm tek olay zincirine bağlanır. SOP-IT-03 · Ajan araç çağrısı Tenant/rol/amaç ve politika sürümünü doğrula; izinli aracı çağır; yan etki öncesi insan kapısını uygula; giriş/çıkışı asgari veriyle izle. Tetik ve çıktı ayrı kaydedilir. Girdi kimliği, işi yapan rol, ikinci kontrol, istisna nedeni, zaman damgası ve sürüm tek olay zincirine bağlanır. SOP-IT-04 · Olay müdahalesi Alarmı sınıflandır; etkilenen tenantları sınırla; delili koru; hizmeti güvenli moda al; kurtarma ve kök neden raporunu bağımsız kontrolle kapat. Tetik ve çıktı ayrı kaydedilir. Girdi kimliği, işi yapan rol, ikinci kontrol, istisna nedeni, zaman damgası ve sürüm tek olay zincirine bağlanır.

DURDURMA VE ISTISNA YOLU
Ajan üretim ortamına kendi kodunu kontrolsüz çıkarmaz, tenant sınırını aşmaz ve güvenlik bulgusunu kapatmaz. Yatırım/IPO hazırlığı teknik kanıt gerektirir; değerleme sonucu otomatik doğmaz. Durum İlk güvenli eylem Kapanış kanıtı Çapraz tenant veri sızıntısı Erişimi kes; olay müdahalesi aç Sahip · zaman · ikinci kontrol · etkilenen işlem Tedarik zinciri veya bağımlılık açığı Yayını durdur; düzelt ve yeniden test et Sahip · zaman · ikinci kontrol · etkilenen işlem Ajanın yetki aşımı Ajanı kapat; anahtarları döndür Sahip · zaman · ikinci kontrol · etkilenen işlem Yüksek erişilebilirlik iddiası Kapasite/kesinti planını yeniden aç Sahip · zaman · ikinci kontrol · etkilenen işlem İşlem devam edemiyorsa saha ekibi kullanıcıya/sorumluya neden ve sonraki adımı açıklar. Yazılı istisna yetkisi olmayan çalışan, işin devamı için kontrolü devre dışı bırakmaz.

EĞITIM, GÖZLEM VE SÜRÜM
Süreç sahibi adımları gerçek iş yerinde uygulayıcıyla yürür ve anlaşılmayan ifadeyi düzeltir. Yeni çalışan eğitiminde bir normal ve bir istisna işlemini gözetim altında tamamlar. Kalite rolü rastgele örneklemde olay/log, fiziki kayıt ve çalışan anlatısını karşılaştırır. Değişen yazılım ekranı, regülasyon veya malzeme SOP değişiklik talebini ve yeniden eğitim ihtiyacını tetikler. İş başındaki uygulanabilirlik, SOP imzasından ayrı ölçülür. “Okudum” işareti yeterlilik kanıtı değildir.

PROSEDÜR KARTI VE KABUL
Alan Her SOP için doldurulacak kayıt Tetik ve kapsam Hangi olayla açılır; hangi ürün/kişi/lokasyon dahil? Girdi ve kontrol Kaynak, tarih, yetki ve güvenlik ön koşulu İcra ve çıktı Sıralı adımlar, sistem izi ve teslim edilen sonuç İstisna Durdurma, insan eskalasyonu, geri alma Sürüm ve eğitim Yürürlük tarihi, süreç sahibi, sınav/gözlem sonucu Kabul: dört akış gerçek veya sentetik örnekle çalıştırılır, kritik istisna yolu gösterilir, süreç sahibi ile bağımsız kontrol imzalar. Bir iştirak ve tek düşük riskli iş akışında tenant izolasyonu, ajan araç yetkisi ve geri alma testlerini geç; hassas dikeylere bundan sonra aç.

UYGULAMA DOSYASI VE OLUMSUZ TEST
Her SOP adımı için aktörün ne gördüğü, hangi kaydı oluşturduğu ve hata halinde kime başvuracağı açık olmalıdır. Bir prosedür yalnız metin kontrolünden geçti diye yayına alınmaz; yeni çalışanla gözetimli deneme, deneyimli çalışanla istisna denemesi yapılır. Gözlem noktası Saha kabul sorusu Ürün talebi Uygulayıcı talimatı ek yorum almadan tamamlıyor mu; kontrol izi ve güvenli durdurma çalışıyor mu? Kod ve sürüm Uygulayıcı talimatı ek yorum almadan tamamlıyor mu; kontrol izi ve güvenli durdurma çalışıyor mu? Ajan araç çağrısı Uygulayıcı talimatı ek yorum almadan tamamlıyor mu; kontrol izi ve güvenli durdurma çalışıyor mu? Olay müdahalesi Uygulayıcı talimatı ek yorum almadan tamamlıyor mu; kontrol izi ve güvenli durdurma çalışıyor mu? Sürüm kaydında değişen adım, değişiklik nedeni, etkilenen sistem/rol, yeniden eğitim tarihi ve eski sürümün kaldırılma kanıtı tutulur. Geçici sözlü talimat yürürlükteki SOP’nin yerini almaz. Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: sop_kodu, sürüm, tetik, ön_koşul, işlem_adımı, kontrol, istisna, kayıt, eğitim_onayı. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.

KABUL KAPISI
Dört prosedürün saha/sentetik testi
Kurum uygulama kaydı: şirket [ ] · kanıt [ ] · karar sahibi [ ] · bağımsız kontrol [ ] · tarih [ ]