Aile Anayasası ve Kurumsal Yönetişim Protokolü · 7 Sütunlu Program

D-IS-03 | Aile Anayasası ve Kurumsal Yönetişim Protokolü · 7 Sütunlu Program

İNOVAPARK / INOMATRIX MASTER KÜTÜPHANE · v3.1 · EKİM 2026

1. Karar özeti ve hukuki statü

Aile şirketinde ortak olmak, şirketi yönetmek ve günlük üretimi yürütmek farklı hak ve sorumluluklar doğurur. Bu program, aile ilişkilerini şirket kararlarının kayıtlı ve denetlenebilir düzeniyle bağlar. İnovapark'ın üç katmanlı yaklaşımında Business yönü, kurallar ve politikalar, ürün/operasyon sınırları ayrı yazılır.

Yayımlanan metin bir çalışma çerçevesidir; belirli bir aile veya şirket için kabul edilmiş anayasa değildir. Bağlayıcı hükümler ilgili ana sözleşme, pay sahipleri sözleşmesi, kurul/genel kurul kararları ve geçerli hukukla uyumlu hale getirilmeden yürürlük iddiası taşımaz.

2. Taraflar, girdiler ve başlangıç kapısı

Başlangıç kapısı: kapsam, katılımcı listesi, gizlilik düzeyi, kolaylaştırıcı, karar mercii ve çatışma yönetimi usulü yazılı kabul edilir. Yedi sütundan herhangi biri uygulanmıyorsa gerekçe kaydedilir.

3. Üç katmanlı ayrım ve aile yönetişimi

Aile üyesi icrada görev alabilir; görev, liyakat, performans ve raporlama koşulları aile bağından bağımsız belirlenir. Kontrol eden ile işlemi yapan kişi aynı adımda birleşmez.

4. Yedi sütunlu müzakere ve uygulama programı

A · Aile ile şirket sınırı

Aile meclisi değerleri, iletişimi ve beklentileri görüşür; şirket adına günlük talimat vermez. Yönetim kurulu şirket stratejisi ve gözetimden; icra kurulu uygulamadan sorumludur. Aile varlıkları ve şirket varlıkları için ayrı hesap, kayıt ve karar yolu tanımlanır.

• Karar sorusu: Hangi konu aile meclisine, hangisi yetkili şirket organına gider?
• Kanıt: organ şeması, toplantı gündemi, karar ve çıkar çatışması kaydı.

B · Mülkiyet ve sermaye

Pay devri, önalım, birlikte satış, zorunlu satış ve değerleme mekanizmaları seçenekli müzakere edilir. Bu araçların kapsamı ve geçerliliği şirket tipi, ana sözleşme ve yerel hukuka bağlıdır. Vefat, boşanma veya çıkış gibi durumlarda kişiler hakkında peşin sonuç yazılmaz; hukukçu tarafından uygulanabilir seçenek ve süreç hazırlanır.

• Karar sorusu: Dış alıcıya açılma, fiyat ve ödeme nasıl belirlenecek?
• Kanıt: senaryo matrisi, değerleme yöntemi ve hukuk incelemesi.

C · Liyakat ve istihdam

Aileden başvuran kişi açık role, tanımlı yetkinliğe ve karşılaştırılabilir değerlendirmeye tabi olur. Dış deneyim süresi sabit evrensel şart olarak yazılmaz; rolün niteliğine göre aday kriteri belirlenir. Ücret, görev ve performans piyasa ve iş değeri esasına göre kararlaştırılır.

• Karar sorusu: Değerlendirmeyi kim yapar; akrabalık nedeniyle kim çekilir?
• Kanıt: ilan, puanlama, görüşme ve ücret kararı.

D · Temettü ve sermaye disiplini

Kâr dağıtımı, nakit ihtiyacı, borç koşulları, yatırım planı, vergi ve mevzuat sınırları birlikte değerlendirilir. Kaynak Drive metnindeki sabit yüzde bu şablonda otomatik kural değildir. Çalışma ücreti ile pay sahipliği getirisi iki ayrı karar dosyasında izlenir.

• Karar sorusu: Dağıtım eşiği ve istisna koşulları nasıl belirlenecek?
• Kanıt: senaryo bütçesi, dağıtılabilir tutar hesabı ve yetkili organ kararı.

E · Kuşak geçişi ve halefiyet

Kritik rollerin iş tanımı, aday havuzu, gelişim planı, geçici vekâlet ve acil ayrılma senaryosu hazırlanır. Genç kuşak için eğitim ve rotasyon fırsatı verilebilir; bu, otomatik atama veya pay hakkı anlamına gelmez.

• Karar sorusu: Hangi rol ne kadar sürede yedeklenmeli?
• Kanıt: rol risk skoru, mentörlük kaydı, yetkinlik değerlendirmesi.

F · Profesyonel liderlik ve denetim

CEO ve diğer icra görevleri için aile içi ve dışı adaylar aynı yetkinlik standardında değerlendirilir. Kurul hedef, yetki ve gözetim sınırını koyar; müdahale yalnızca kayıtlı istisna ve karar yoluyla yapılır. Bağımsız görüş, çıkar çatışması bulunan atama ve ücret kararlarında özellikle önemlidir.

• Karar sorusu: Kurulun hangi konuları saklı, hangileri devredilmiş?
• Kanıt: görev tanımı, RACI, performans ve kurul tutanağı.

G · Aile ofisi ve özel varlıklar

Ailenin özel yatırım, gayrimenkul ve sosyal girişim faaliyetleri şirketin ticari hesap ve personelinden ayrı tutulur. Bir vakıf veya sosyal proje ile şirket arasında kaynak, marka, çalışan ya da veri kullanımı varsa yazılı ilişki ve ilişkili taraf kontrolü gerekir.

• Karar sorusu: Özel varlık ve sosyal faaliyet için hangi ayrı yapı ve bütçe gerekir?
• Kanıt: varlık sınırı haritası, sözleşme ve onay kaydı.

5. Organlar, RACI ve çatışma yolu

Aile hakemliği, arabuluculuk veya tahkim yalnızca tarafların üzerinde anlaştığı ve hukukça geçerli usulle kurulabilir. 'Nihai ve bağlayıcı' ifadesi kendiliğinden doğmaz. Uyuşmazlık yolu: erken bildirim → tarafsız kolaylaştırma → hukukça doğrulanmış çözüm mekanizması → yetkili karar organı veya yargısal yol.

6. Madde kartı ve örnek politika seçenekleri

Örnek: Aile üyesi işe alımı için (1) dış deneyim şartı, (2) yetkinlik sınavı ve bağımsız mülakat, (3) deneme süresi seçenekleri ayrı ayrı değerlendirilir. Şirket hangi karışımı kabul ettiyse yalnız o metin yürürlük için ilgili organa gönderilir.

Örnek: Temettüde sabit yüzde, nakit eşiğine bağlı oran ve yıllık kurul önerisi modelleri karşılaştırılır. Seçimden önce dağıtılabilir kâr ve yatırım/borç projeksiyonu doğrulanır.

7. Dört aşamalı uygulama planı

Takvim bir program örneğidir; hissedar sayısı ve uyuşmazlıkların niteliğine göre süre yeniden planlanır.

8. Ölçüm, gözden geçirme ve yayın kapısı

Yayın kapısı: [hissedar mutabakatı] [hukuk incelemesi] [yetkili organ kararı] [etkilenen sözleşme güncellemesi] [erişim sınıfı] [eğitim] [açık istisnalar] [sonraki gözden geçirme]. Eksik alan varsa durum 'taslak' veya 'koşullu kabul' olarak gösterilir.

Kamu sürümü kişisel pay, sağlık, maaş veya özel varlık verisi içermez. Müşteri kopyası ayrı erişim sınıfında tutulur; tek geçerli uygulama sürümü yetkili kurum kayıt sisteminde işaretlenir.

9. Kaynak ve revizyon kaydı

Drive kaynak: D-IS-03 7 Sütunlu Master Program v3.0 (Ekim 2026). Site v3.1, önceki v2.0 uygulama şablonunun kanıt, RACI ve kabul düzenini yedi sütunla birleştirir. Kaynak metindeki otomatik bağlayıcılık, sabit kâr payı ve koşulsuz aile/meslek yasağı ifadeleri kurum kararı gerektiren seçeneklere çevrilmiştir.

Yönetişim dayanağı: G20/OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri, Kurulun Sorumlulukları (2023) ↗. Türkiye veya başka ülkedeki uygulanabilir şirket, miras, vergi, iş ve kişisel veri hukuku ayrı doğrulanır.