SaaS İş Modeli ve Çok Kiracılı Platform Mimarisi

D-IT-03 | SaaS İş Modeli ve Çok Kiracılı Platform Mimarisi

INOMATRIX / INTECH · DESIGN · EKİM 2026 · v1.0

Tasarım kararı ve başlangıç girdisi

D-IT-01 bulgularından doğrulanmış iş problemleri alınır. Her tasarım kararı bir iş değeri, zarar ihtimali ve geri alma yolu ile bağlanır. “Merkezi” görünüm tüm verinin tek depoda kopyalanması anlamına gelmez; kaynak sistem sahipliği korunur.

Çok kiracılı SaaS, API geçidi, veri/ajan platformu, ürün geliştirme, sürüm ve olay yönetimi; patent, telif ve veri hakkı ayrı hukuki incelemeye tabidir.

Business hedefi sponsor, kural/politika sınırı yetkili yönetişim rolü, ürün ve saha ifası operasyon sahibi tarafından yönetilir. Üç katman aynı onay alanında birleştirilmez.

Hedef mimari ve veri sahipliği

Olay sözleşmesindeki asgari alanlar: request_id, tenant_id, actor_id, service_identity, action, resource_class, policy_version, approval_ref, trace_id, occurred_at. Her kayıtta tenant/kurum, zaman, kaynak ve sürüm ayrımı zorunlu tutulur; gerçek veri sınıfı işletmeci tarafından belirlenir. Eksik veya tekrar gelen olay sessizce işlenmez.

Karar, güvenlik ve istisna tasarımı

Ajan üretim ortamına kendi kodunu kontrolsüz çıkarmaz, tenant sınırını aşmaz ve güvenlik bulgusunu kapatmaz. Yatırım/IPO hazırlığı teknik kanıt gerektirir; değerleme sonucu otomatik doğmaz.

Erişim en az yetkiyle açılır; aktarımda şifreleme, servis kimliği, sürüm ve işlem izi tasarımın parçasıdır. Başarısız bağlantıda güvenli durum tanımlanır: işlem kuyruğu, insan incelemesi, tekrar deneme sınırı ve müşteriye/çalışana etki bildirimi. Kritik yan etki taşıyan eylem için onay kaydı olmadan araç çağrısı yapılamaz.

Tasarım doğrulama ve pilot

1. Kaynak veri, alan sözlüğü ve yetki matrisini iki farklı olay örneğiyle doğrula.
2. Normal, eksik, tekrar, gecikmiş ve yanlış yetki senaryolarını sözleşme testlerine yaz.
3. İnsan onayı ve geri alma işleminin gerçekten çalıştığını test ortamında kanıtla.
4. Pilotun maliyetini, kapasitesini, veri erişimini ve durdurma yetkisini onayla.

Bir iştirak ve tek düşük riskli iş akışında tenant izolasyonu, ajan araç yetkisi ve geri alma testlerini geç; hassas dikeylere bundan sonra aç.

Çıktı ve karar kapısı

Teslim: bileşen haritası, veri/olay sözlüğü, entegrasyon sözleşmesi, tehdit ve istisna listesi, test senaryosu, RACI ve pilot planı. Ürün sahibi, güvenlik/uyum ve operasyon sahibi ayrı görüş yazar. Tasarım yalnız çizim kabulüyle kapanmaz; sözleşme ve geri alma testi Build giriş kapısıdır.

IP zinciri, açık kaynak lisansları, veri işleme, uluslararası hizmet sözleşmeleri ve sermaye piyasası iddiaları ilgili uzman incelemesine tabidir.

Uygulama dosyası ve olumsuz test

Tasarım, teknoloji markasına değil olay sözleşmesine dayanır. Aşağıdaki sözleşme üretim API’si değildir; gerçek alan adları, tutarlılık modeli, saklama ve erişim süresi kurumun veri sözlüğünde onaylanır. Tekrar gelen, kaynağı belirsiz veya yetkisiz olay “başarılı” yanıtla yutulmaz.

Sistem ve veri sahibi, dört testi birlikte inceleyip pilot sınırını imzalar. Bu kayıt olmadan entegrasyon “tamamlandı” durumuna alınmaz.

Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: bileşen, kaynak_sistem, veri_sahibi, olay_kimliği, normal_akış, hata_yolu, insan_onayı, test_kanıtı. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.

P.U.R. ve yeniden öğrenme kaydı

Planla: kaynak, karar ve yetki sınırını sabitle. Uygula: yalnız onaylı pilot ve SOP kapsamında işlem yap. Raporla: olumlu/olumsuz sonuç, istisna, kalan risk ve yeni Strategy sorusunu kaydet. Tamamlanmamış kanıt bir sonraki çevrime açık iş olarak devredilir.