Ajanı fikirden canlı gözetim ve yeniden öğrenmeye taşıyın.
Ajanın yapması gereken iş, insanın sahip kalacağı karar ve bağımsız kontrol nerede ayrılıyor?
Önce karar problemini ve kanıtı sabitleyin.
Gerekli girdiler: Onaylı kullanım senaryosu, süreç baz değeri, veri sözlüğü, yasal amaç, yetki matrisi, tehdit modeli ve geri alma sorumlusu.
İnovapark'ın üç katmanında Business yönü, yazılı kurallar/politikalar ve ürün/operasyon ayrı sahiplenilir. Uygulayan, kendi işine tek nihai onayı vermez. Her iş Planla → Uygula → Raporla döngüsünden sonra yeni öğrenme sorusuna döner. Bu sayfa kurum adına yürürlüğe konmuş prosedür değildir.
Dört aşama, her birinde karar kapısı.
Altışar haftalık süreler örnek planlamadır. Düzenlenmiş alan, aile uyuşmazlığı veya veri erişimi gecikmesi varsa takvim kanıt kapısına göre uzar.
| Aşama / süre | Sahada yapılacak iş | Teslimat ve kanıt |
|---|---|---|
| Strategy · Hafta 1–6 | Değer akışını ve insan kararını haritala; kullanım amacını risk ve zarar sınıfıyla sınırla. | D-AI-F01, D-AI-01–03; senaryo kararı |
| Design · Hafta 7–12 | Kanonik veri, izinli RAG, ajan sözleşmeleri, P.U.R. izleri ve negatif testleri tasarla. | D-AI-F02–03, D-AI-04–08; veri/araç sınırı |
| Build · Hafta 13–18 | Servis kimliği, tenant ayrımı, rate limit ve insan onay kapısıyla sandbox pilotu yürüt. | D-AI-F04–06, D-AI-09–16; eval ve olay kayıtları |
| Calibration · Hafta 19–24 | Canlı kalite, yetki, maliyet ve zarar sinyalini izle; model sürümü ve SOP'yi yeniden kararlaştır. | D-AI-F07, D-AI-17–19; MRM ve ROI |
Kararı, yürütmeyi ve bağımsız kontrolü ayırın.
| RACI | Rol ve sınır |
|---|---|
| A · tek hesap veren | İş ürün sahibi |
| R · uygulayan | AI/platform ekibi ve dikey süreç sahibi |
| C · karar öncesi görüşü alınan | CISO, hukuk, bağımsız AI gözetimi |
| I · bilgilendirilen | İcra ve etkilenen kullanıcılar |
RACI rol adları kurumun gerçek unvanlarına çevrilir. Bir karar adımında birden çok A varsa tasarım geri açılır; bağımsız denetçi yürüttüğü işlemi tek başına kapatamaz.
Belge yazılmış olması geçiş kanıtı değildir.
| Kapı | Geçiş için aranan kanıt |
|---|---|
| G0 | İş sahibi, hukuki amaç, veri sınıfı ve durdurma yetkilisi atandı. |
| G1 | Kaynak, izin ve gözetim modeli doğrulandı; uygunsuz veri indekslenmedi. |
| G2 | Yetki aşımı, prompt injection ve eski sürüm testleri başarısızlık üretmiyor. |
| G3/G4 | Pilot güvenli; insan onayı, rollback, olay müdahalesi ve model değerlendirmesi kanıtlandı. |
İstisna: Ajan kendi yetkisini genişletemez, kendi işlemine nihai onay veremez; klinik, finansal ve hukuki kararlar ilgili profesyonelde kalır.
Dört hattın her biri gerçek kayıt üretir.
Haftalık çalışma toplantısında bu hatlar ayrı raporlanır; birinin tamamlanması diğerinin kabulünü otomatik sağlamaz.
| İş hattı | Sınanacak kayıt | Çalışma sahibi |
|---|---|---|
| İş değeri | Problem fişi, insan kararı, baz fayda ve zarar | İş ürün sahibi |
| Veri ve bilgi | Kanonik şema, izinli RAG, sürüm ve silme | Veri sahibi |
| Ajan ve güvenlik | Servis kimliği, araç yetkisi, eval ve rollback | AI mimarı / CISO |
| Gözetim | Olay, maliyet, model değişimi ve bağımsız test | AI gözetim kurulu |
Yalnız hedef değil, payda ve kaynak da kaydedilir.
Hedef eşikler başlangıç örneklemi ve risk iştahından sonra onaylanır. Başarılı görünen ortalama, zarar gören alt grubu gizleyemez.
| Gösterge | Tanım ve payda | Ritim |
|---|---|---|
| Görev doğruluğu | Testte kabul edilen kaynaklı sonuç / uygun test vakası | Her sürüm |
| Yetki ihlali | Negatif testte başarılı yetkisiz erişim; kabul eşiği sıfır | Her sürüm |
| İnsan müdahalesi | İnsan onayına düşen yüksek etkili işlem / ilgili işlem | Haftalık |
Kararın işleyişi bir örnek işlemde görünür.
Bu vaka öğretim örneğidir; gerçek müşteri sonucu veya ölçülmüş kazanım değildir.
Finans ajanı geciken tahsilatlar için hatırlatma hazırlıyor; yanlış müşteriye veri gönderme ve yetkisiz tutar değişikliği riski var.
Testte en az doğru müşteri, yanlış kimlik, eski fatura, çift kayıt ve izin iptali örnekleri çalıştırılır.
Ajan yalnız taslak oluşturur; ödeme linki ve yüksek etkili iletişim yetkili insan veya politika kapısında onaylanır.
Yanlış alıcı oranı, kaçırılan insan onayı, kaynaklı yanıt, gecikme, maliyet ve geri alma süresi ayrı izlenir.
Bir karar kaydı açın; boş kanıtı varsayımla kapatmayın.
- Gün 1–5: Sponsor, tek A, pilot alanı, veri/kişi izni ve durdurma yetkisini yazın.
- Gün 6–15: En az iki rolün anlatısını gerçek işlem ve karşı örnekle karşılaştırın.
- Gün 16–23: İlk tasarım seçeneklerini, kaynak ihtiyacını ve zarar ihtimalini ayrı değerlendirin.
- Gün 24–30: G1 kararı verin: devam, kapsam daraltma veya ek saha çalışması.
Form bu tarayıcıda işlenir ve sunucuya gönderilmez. İndirilen kaydın erişimini kurumunuz yönetin; yayın ve yürürlük için yetkili inceleme gerekir.
Çalışmayı ilgili belgelere bağlayın.
Çalışma sonunda karar, kaynak, işlem izi, karşı görüş, kontrol sonucu, açık CAPA ve yeni planlama sorusunu aynı dosya zincirinde saklayın.