Yetki sorusu
Yerel bilgiye yakın ekip, müşterinin ve sahanın değişimini en erken görür. Bu yakınlık öneri ve uygulama yetkisi gerektirir; sınırsız kural koyma veya kendi işlemini onaylama yetkisi vermez. Holding, iştirak, şube ve ekip düzeyinde hangi kararın nereye ait olduğunu ürün, risk ve veri etkisine göre yazın.
Örnek karar dağılımı
| Karar | A / nihai hesap | R / yürütme | Bağımsız kontrol |
|---|---|---|---|
| Çekirdek etik ve veri sınırı | Holding yönetişim kurulu | Yerel uyum ve ekipler | İç denetim |
| Yerel hizmet dili | Yerel birim lideri | Temas ekibi | Müşteri deneyimi ölçümü |
| Yerel SOP varyasyonu | Yetkili süreç sahibi | Operasyon ekibi | Kalite ve risk |
| Acil güvenlik durdurması | Yetkili güvenlik sorumlusu | Sahadaki görevli | Olay sonrası bağımsız inceleme |
İstisna ve çatışma
- Yerel uygulama çekirdek kuralı zorladığında işlem durdurulur, gerekçe ve risk kaydı açılır.
- Karar sınırları net değilse işi yapan yönetici kendi lehine yorumlamaz; üst yetkili ve bağımsız kontrol birlikte değerlendirir.
- Çıkar çatışması olan kişi karardan çekilir; alternatif karar sahibi kayıt altına alınır.
- Acil durumda güvenliği koruyan geçici tedbir alınabilir; kalıcı kural değişikliği ayrı onay kapısından geçer.
Sistem eşlemesi
RACI, imza sirküleri, SOP sahibi ve yazılım rolü aynı kararı anlatmalıdır. Yerel yetki sadece PDF üzerinde kalırsa uygulama gri alan üretir. Erişim ve onay akışları canlıya geçmeden test edilir; denetim izi D-IS-13 ile eşleştirilir.
Karar yetkisi stres testi
| Senaryo | İlk hareket | Kural kararı | Bağımsız doğrulama |
|---|---|---|---|
| Yerel müşteri geleneği standart hizmet sırasını değiştiriyor | Ekip öneri ve etki kaydı açar | Süreç sahibi istisna veya yeni varyasyon onaylar | Kalite etkisini ölçer |
| Kritik güvenlik riski saptandı | Saha işlemi durdurur | Yetkili güvenlik rolü yeniden başlatır | İç kontrol olay kaydını inceler |
| Aile üyesi sözlü talimat verdi | Operasyon kayda ve yetki matrisine yönlendirir | Yetkili kurul/rol karar verir | İç denetim yetki izini inceler |
Sınırın canlı sistemde doğrulanması
Bir kararın sahibi organigram, imza yetkisi, BPM onayı, finansal limit ve iş talimatında aynı olmalıdır. Beş kayıttan biri farklıysa canlıya alma kapısı kapanır. Yerel yönetici her ay örnek işlem seçer; iç kontrol yılda en az bir kez görevler ayrılığı ve vekâlet senaryosunu bağımsız test eder. Test ritmi kurumun riskine göre yeniden belirlenir.
Temsili saha vakası ve karar yürüyüşü
Temsili vaka: Aile üyesi, şube müdüründen yazılı limitin üzerinde bir müşteriye ayrıcalık sağlamasını ister. Müdürün işletme hedefi ile yetki kuralı çatışır.
Karar yürüyüşü: Operasyon talebi karar kaydına yönlendirir; yetkili makam değerlendirme yapar, çıkar çatışması olan kişi karardan çekilir. İç kontrol daha sonra işlem izini inceler.
Vaka gerçek bir kurumun sonucu değildir. Kurum uygulamasında yer, dönem, katılımcı, işlem ve istisna kayıtlarıyla yeniden kurulmalıdır.
P.U.R. iş paketi ve görev ayrılığı
| Aşama | Yapılacak iş | İz ve sorumluluk |
|---|---|---|
| Planlama | D-IC-03 varyasyon sicili ve D-IS-07 yetki matrisi girdisini kaynak, izin ve kapsam bakımından doğrula; karar sorusunu ve pilot sınırını yaz. | Yönetim kurulu ve yönetişim lideri işi sahiplenir; Yerel icra, insan ve iç kontrol karşı görüşü verir. |
| Uygulama | Karar hakları haritası, istisna ve eskalasyon protokolü çıktısını sınırlı bağlamda üret; normal akış ve istisnayı ayrı dene. | İcra ekibi işlemi yürütür; kural sahibi istisnayı onaylar. |
| Raporlama | Kural koyan, işlemi yapan ve doğrulayan roller ayrılmış mı? sorusunu kanıt, karşı kanıt ve açık riskle cevapla. | Gözden geçiren rol sonucu inceler; sonraki planın sahibi düzeltmeyi tarihler. |
Üreten ekip değerlendirmeye katılır; kendi kuralını tek başına onaylayıp denetleyemez. Üç aşama yeniden öğrenmeye dönmeden kapatılmaz.
Bağımsız kabul testi ve durdurma sinyali
Bağımsız test: RACI, imza yetkisi, BPM rolü ve fiili işlem aynı kararı gösteriyor mu örnek işlemle test edilir.
Durdurma veya düzeltme sinyali: Sözlü talimat sistem dışı onaya dönüştürülürse canlı yetki tasarımı reddedilir.
Kabul kaydında sürüm, karar sahibi, test örneği, karşı kanıt, açık itiraz, risk seviyesi ve sonraki gözden geçirme tarihi tutulur. Kural koyan, işlemi yapan ve doğrulayan roller ayrılmış mı?
Karar, kayıt ve yeniden öğrenme
Bu belge kuruma uyarlanırken kaynak kanıt, tek hesap veren rol, katılımcı görüşü, risk sınırı, onay tarihi ve sonraki gözden geçirme tarihi kaydedilir. Yapılan iş raporlanıp yeni öğrenmeye dönmüyorsa döngü kapanmış sayılmaz.
Kabul sorusu: Kural koyan, işlemi yapan ve doğrulayan roller ayrılmış mı?