INOMATRIX / BUILD · DİKEY MASTER SERİ
API, Ödeme Ağ Geçidi ve ERP Entegrasyon Matrisi
Gömülü finans ve ödeme operasyonları kararları, sistem bağlantıları ve onay sınırları için işlem bazlı RACI.
KONTROLLÜ METODOLOJİ BELGESİ
Belge künyesi
- Kaynak türü
- İnovapark metodoloji şablonu
- Yayın kapsamı
- Açık arşiv ve uyarlama ilkeleri ↗
- Belge kodu
- D-IP-07
- Program
- InPay · Gömülü finans ve ödeme operasyonları
- Metodoloji aşaması
- 3 / 4 · Build
- Belge türü
- Yetki ve entegrasyon matrisi
- Hesap veren örnek rol
- InPay operasyon lideri
- Gözden geçiren
- CFO, uyum ve bilgi güvenliği
- Bağımsız kontrol
- Bağımsız risk ve iç kontrol
- Tarih / sürüm
- Ekim 2026 / v1.0
- Yayın ve dağıtım
- İnovapark Açık Arşiv · herkese açık
- Uygulama onayı
- Kuruma özgü uygulamada atanır
Yetki ve olumsuz işlem testi
Ajan ödeme emrini tek başına serbest bırakmaz, müşteri hesabını kapatmaz ve şüpheli işlemi nihai suç tespiti olarak etiketlemez. Düzenlenmiş finansal faaliyetin lisans, sözleşme ve yetki incelemesi ayrı kapıdır.
TAM METİN / v1.0
Çalışma belgesi
D-IP-07 | API, Ödeme Ağ Geçidi ve ERP Entegrasyon Matrisi
INOMATRIX / INPAY · BUILD · EKİM 2026 · v1.0
Karar nesnesi ve görev ayrılığı
Bu matris bir unvan listesi değildir. Her satır tek bir karar nesnesini, karar anını, uygulayıcıyı ve ayrı kontrolü tanımlar. Bir satırda yalnız bir A bulunur; işlemi öneren veya yürüten kişi kendi istisnasını nihai olarak onaylayamaz.
Ajan ödeme emrini tek başına serbest bırakmaz, müşteri hesabını kapatmaz ve şüpheli işlemi nihai suç tespiti olarak etiketlemez. Düzenlenmiş finansal faaliyetin lisans, sözleşme ve yetki incelemesi ayrı kapıdır.
Dikey karar matrisi
| İşlem / karar | A · hesap veren | R · yürütür | Onay öncesi kontrol ve kanıt |
|---|---|---|---|
| Yeni banka/POS bağlantısı | InPay ürün sahibi | Entegrasyon ekibi | Uyum ve güvenlik onayı; sözleşme ve test ortamı |
| Eşleşmeyen tahsilatın kapatılması | Mutabakat yöneticisi | Finans operasyon | İkinci kişi kontrolü; kaynak ekstre ve ERP fişi |
| Riskli işlemin bekletilmesi | Yetkili risk görevlisi | Risk operasyon | İtiraz yolu, süre ve müşteri etkisi kaydı |
| Ödeme veya iade emri | İmza/yetki matrisindeki merci | Yetkili finans personeli | Çift kontrol ve banka sonucu; ajan yalnız taslak hazırlar |
Gerçek kişinin imza veya mesleki yetkisi şirket türüne ve yerel düzenlemeye göre ayrıca doğrulanır. “A” sütunu dış temsil/imza yetkisini otomatik vermez. Yetki eşiği kurum bütçesinde tanımlanır; bu açık şablon evrensel tutar ilan etmez.
Sistemler arası sözleşme
| Bağlantı | Taşınan asgari kayıt | Başarısızlık yolu |
|---|---|---|
| ERP fatura ve cari hesap ↔ banka/POS işlem bildirimleri | Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı | Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem |
| banka/POS işlem bildirimleri ↔ ödeme geçidi | Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı | Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem |
| ödeme geçidi ↔ itiraz ve olay kuyruğu | Olay kimliği, zaman, sürüm, kaynak ve yetki dayanağı | Tekrar koruması, kuyruk, sorumlu ve manuel güvenli işlem |
Örnek alanlar: payment_event_id, tenant_id, source, amount, currency, value_date, invoice_ref, counterparty_ref, risk_flag, consent_basis, source_hash, received_at. Kaynak sistem ile hedef sistem aynı işlem kimliğini paylaşır. Gecikmiş veya çelişkili kayıt, diğer kaydın üzerine sessizce yazılmaz; fark kuyruğu açılır.
Yetki testi, vekâlet ve değişiklik
- Her karar türü için yetkili, yetkisiz ve çıkar çatışması bulunan kullanıcıyla test yürüt.
- İkinci imza/klinik/kalite kapısının sistemde gerçekten durdurduğunu doğrula.
- Vekâletin başlangıç-bitiş tarihini, kapsamını ve veren organı kaydet; süresi dolunca erişimi kaldır.
- Yeni işlem veya entegrasyon geldiğinde RACI, SOP ve sistem rolünü birlikte sürümle.
Acil istisna, geriye dönük sınırsız onay anlamına gelmez. Olay, etki, geçici yetki, telafi kontrolü ve sonradan bağımsız inceleme aynı kayıtla bağlanır.
Kabul ve devir kaydı
Bir normal ve bir istisna işlemi uçtan uca izlenir. Karar, kaynak, A/R, onay, sistem sonucu, ikinci kontrol ve müşteri/saha etkisi aynı işlem kimliğinde görülebilirse kabul edilir. Açık yetki çatışmasıyla canlıya geçilmez.
Ödeme hizmeti, elektronik para, açık bankacılık ve kişisel veri işlemenin hangi tüzel kişilik ve ülkede yürütüleceği lisanslı uzmanlarca doğrulanır.
Uygulama dosyası ve olumsuz test
RACI, sistem ekranındaki rol ayarlarıyla karşılaştırılır. Kişi veya görev değiştiğinde yalnız tablo değil, servis hesabı, vekâlet ve imza dayanağı da güncellenir. İştirak ile holding arasında farklı A atanmışsa karar türü yeniden ayrıştırılır; ortak A yazılarak çatışma gizlenmez.
| Olumsuz yetki testi | Beklenen sonuç |
|---|---|
| Yetkisiz rol karar gönderir | Reddedilir; olay kimliği ve gerekçe kaydedilir |
| A ve R aynı kişide birleşir | Politikada yasaksa ikinci rol istenir |
| Vekâlet süresi biter | Yetki otomatik kalkar; açık işler yeni sahibine devredilir |
| Limit/mesleki sınır aşılır | İşlem bekler; belirlenmiş üst merciye eskale edilir |
Karar satırları günlük değil; yeni ürün, mevzuat, tüzel kişilik veya sistem bağlantısı ortaya çıktığında yeniden test edilir. Ödeme hizmeti, elektronik para, açık bankacılık ve kişisel veri işlemenin hangi tüzel kişilik ve ülkede yürütüleceği lisanslı uzmanlarca doğrulanır.
Doldurulabilir çalışma tablosu şu alanları taşır: karar_nesnesi, A, R, C, I, imza_dayanağı, sistem_rolü, olumsuz_test, onay_tarihi. Satırlar kurum içi erişim ve sürüm kurallarıyla saklanır; örnek satırlar gerçek müşteri kaydı değildir.
P.U.R. ve yeniden öğrenme kaydı
Planla: kaynak, karar ve yetki sınırını sabitle. Uygula: yalnız onaylı pilot ve SOP kapsamında işlem yap. Raporla: olumlu/olumsuz sonuç, istisna, kalan risk ve yeni Strategy sorusunu kaydet. Tamamlanmamış kanıt bir sonraki çevrime açık iş olarak devredilir.
Uygulama şirketi: [ ] · İşlem/örneklem: [ ] · Kanıt bağlantısı: [ ] · Karar sahibi: [ ] · Bağımsız kontrol: [ ] · Karar/tarih: [ ] · Sonraki gözden geçirme: [ ]